Bijna jarig?
klik hier!



Home   Vulkanen

Vulkanen


Inleiding

vulkanenVulkanen ontstaan doordat dat de aarde veranderlijk is. Een uitbarstende vulkaan kan rivieren van gloeiend hete lava uitspuwen of enorme wolken as en gas de lucht in spuwen. Tijdens een zware aardbeving kan de bodem zo hevig schudden, dat hele steden in puin vallen. Bij zulke natuurrampen kunnen duizenden mensen omkomen. Maar de meeste vulkanen en aardbevingen zijn niet zo schadelijk voor mensen of hun bezittingen. Het zijn natuurverschijnselen die over de hele wereld voorkomen (hoewel op sommige plaatsen meer dan op andere). De bekendste vulkanen zijn mooie kegelvormige bergen. Maar elke opening waardoor lava aan de oppervlakte komt is een vulkaan. Sommige zijn breed en plat, en de meeste bevinden zich heel diep in de oceanen.

Slapend of dood?

vulkaan

Vulkanen kunnen tussen de uitbarstingen jarenlang en zelfs eeuwenlang slapen. In zo’n rustperiode borrelen soms vulkanische gassen op uit het afkoelende magma (soort lava) onder de vulkaan. Terwijl de gassen door de gesteenten van de berg opstijgen, reageren ze met de mineralen in het gesteente waardoor nieuwe mineralen ontstaan. Die zijn vaak fel gekleurd, met grote kristallen. Eenmaal aan de oppervlakte stijgen de gassen in kalm tempo omhoog in de atmosfeer. De krater die na de laatste uitbarstingen overblijft, begint in de loop der tijd te verweren. Op de nieuwe rotsen verschijnen planten en door uitslijting van wind en water worden de hellingen minder steil. Als de rustperiode tienduizenden jaren aanhoudt, is het soms nauwelijks meer mogelijk in de berg een vulkaan te herkennen. Pas in die fase kan het veilig zijn om aan te nemen dat de vulkaan echt uitgewerkt is.

De grote uitbarsting van de Vesuvius

De beroemdste uitbarsting aller tijden is waarschijnlijk die Vesuvius, bij Napels in Italie, in 79 na Christus. Toen de altijd zo rustige berg op 24 augustus begon te schudden, werden de bewoners van de Romeinse steden Pompeji en Herculaneum volledig verrast. Hete as regende urenlang op Pompeji neer, tot de stad onder een metersdikke laag bedolven was. Veel mensen ontkwamen, kuchend en strompelend door de duisternis van de aswolk. Allen die zich in de stad bevonden, werden overvallen door een geweldige stormvlaag van as en gas (een gloedwolk). Het verloop van de ramp werd precies beschreven door Plinius de Jongere. Zijn brieven aan Tacitus bevatten het oudst bekende ooggetuigenverslag van een vulkanische uitbarsting. De bedolven steden raakten vrijwel vergeten, tot in de 18e eeuw een begin werd gemaakt met de opgravingen. Sindsdien is daar een unieke archeologische en aardkorst betreffende (geologische) schatkamer blootgelegd: twee bloeiende Romeinse steden, bevroren op het moment van hun vernietiging.

Een nieuw Pompeji: Sint Pierre

Een van de ergste vulkaanrampen van de 2Oe eeuw voltrok zich op 8 mei 1902 op het Caribisch eiland Martinique. Het was Hemelvaartsdag en de meeste inwoners van Sint Pierre besteedden geen aandacht aan de Pelee, de vulkaan die hoog boven hun stad uitrees. Toen de uitbarsting kwam, even voor 8 uur ’s morgens, spuwde de berg een wolk gloeiend gas over het schilderachtige havenstadje uit. Sint Pierre werd met al zijn bewoners overspoeld. Ooggetuigen op schepen in de haven beschreven hoe de wolk alles verschrompelde en verschroeide. Een man zei: “De golf van vuur kwam op ons toe en over ons heen als een bliksemflits. Het klonk als duizend kanonschoten” Binnen enkele minuten was Sint Pierre verkoold, totaal onherkenbaar. Het enige dat de gruwelijke wolk achterliet was een dunne laag as over de resten. Een paar zeelieden op de schepen overleefden het; de 29.000 inwoners van het stadje waren op twee na allemaal dood.

De toorn der goden

Vanaf de oudste tijden hebben de mensen zich vragen gesteld over overweldigende natuurverschijnselen als aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. Mythen (verhalen uit de oudste tijden van een volk of groep die de godsdienst, de goden, het bestaan of voortbestaan van dat volk betreft) zijn manier om zulke gebeurtenissen vast te leggen of te verklaren. Voor een groot deel van de menselijke geschiedenis waren mythen en legenden (verhaal over het leven van bv een heilige) de enige methoden om het verleden van generatie op generatie over te dragen. Veel van die mythen werden nooit of pas in latere tijden op papier gezet. Soms is het mogelijk om achter de poëtische verteltrant en spirituele ideeën bepaalde reële plaatsen of gebeurtenissen te herkennen. De meeste samenlevingen verklaren natuurverschijnselen als de ingrepen van een of meer goden. Zo verlenen ze aan de planeet emoties die wij van mensen zouden verwachten.

Wanneer de goden vertoornd (zeer boos) zijn, kunnen zij de mensen straffen met het vuur van een uitbarsting of de schokken van een aardbeving. De mensen antwoorden dan meestal met offers of geschenken die de goden weer gunstig moeten stemmen. Mensen die dicht bij actieve vulkanen leven zien de bergen vaak als een werkplaats van de goden. Vaak ook wordt de top van een vulkaan, gehuld in vuur en wolken, als een woonplaats van goden beschouwd.

Leven op de lava

Een vulkaanuitbarsting heeft diepgaande effecten op het landschap. Overal ter wereld is het land een onmisbare bestaansbron, waarop de gewassen groeien die de bevolking voedsel verschaffen. Een uitbarsting die minder dan 20 cm as produceert is een zegen voor de landbouwers. De as zit vol voedingsstoffen die de grond verrijken. Maar te veel gratis mest is een ramp. Het ergste dat een boer kan overkomen zijn de lavastromen – een dikke vloed heeft maanden nodig om af te koelen. Het kan tientallen (en in strengere klimaten zelfs eeuwen) duren voor mossen en schimmels heel langzaam op de lavabodem terugkeren. Daarna volgen bloeiende planten en tenslotte ook bomen. Het oppervlak van de lava verweert en wordt door de plantenwortels afgebroken tot er een laagje aarde ontstaat. Pas als de aardlaag dikker en vruchtbaarder wordt keert de begroeiing weer volop terug. Dat proces kan generaties lang duren.

Vulkanen op andere planeten

Ruimteonderzoek heeft aangetoond dat vulkanische activiteit in het zonnestelsel een van de belangrijkste geologische processen is. De vele ruimtereizen van de laatste 20 jaar hebben foto’s en zelfs steenmonsters opgeleverd. Sommige vaartuigen zullen nooit naar de aarde terugkeren, maar steeds dieper de ruimte in gaan terwijl ze informatie uitzenden die door computers in gedetailleerde afbeeldingen van de verder weg gelegen planeten wordt vertaald. Nu weten wij dat veel planetaire lichamen enorme kraters vertonen. De meeste zijn geen vulkanische kraters maar inslagkraters, de littekens van botsingen met meteorieten.

De maan, Venus en Mars hebben net als de aarde een hard oppervlak dat deels door vulkanische activiteit gevormd is. De vulkanen op de maan en op Mars zijn sinds vele miljoenen jaren uitgedoofd. De wetenschappers denken van Venus nog wel actieve vulkanen bezit. Maar van alle andere planeten in ons zonnestelsel vertoon alleen Lo, een van 16 manen van 3upiter, actieve en uitbarstende vulkanen.

Op Mars heb je de Olympus. Hij is 25 km hoog en 700 km breed.

Vragen

1. Wat zijn mythen? (dat zijn oude volksverhalen)

2. Hoe hoog en breed is de Olympus? (25 km hoog en 700 km breed)

3. Hoeveel mensen overleefden het in de Sint Pierre? (2 mensen)

4. Hoe heet de vulkaan in de manen bij Jupiter?

5. Na hoeveel jaar komen de mossen en schimmels terug op de lavabodem?

spreekbeurt

 





23 Reacties

Laat een reactie achter op noob Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


*



Aardrijkskunde Aardbevingen
Aardplaten
Aarde
Aboriginals (Australië)
Biesbosch
Chinese Muur
Eskimo
Flora en Fauna van Antarctica
Heelal
Jungle
Jungle
Kometen en Meteorieten
Milieuvervuiling Curaçao
Mont Blanc
Noordzee
Spratly Eilanden
Tropisch regenwoud
Vulkaan
Vulkanen
Weer
Weer

Beroepen
Advocaat
Apotheker
Architect
Boerderij (Boer)
Brandweer
Clowns
Dierenarts
Dierenarts
Dierenverzorger
Douane(smokkelen)
Goochelaar
IT'er
Interieurstyliste
Kinderopvang
Klussenier
Kok
Het Leger
Leraar
Loonwerker
Politie
Schoonheidsspecialiste
Stewardess
Tandarts
Tandarts
Timmerman
Uitvaartverzorger
Verpleging
Vertaalbureau

Dieren
Amerikaanse Stafford
Amerikaanse Zeearend
Apen
Apenheul
Bearded Collie
Beren
Bever
Bij
Bijen
Cavia
Cavia
Chinchilla
Degoe
Dierentuin
Dinosauriërs
Dolfijn
Dolfijnen
Duitse Herder
Dwerghamsters
Eekhoorn
Eenden
Emoe
Ezel
Fjordenpaard
Fret
Giraffe
Golden Retriever
Goudvis
Goudvis
Grijze Roodstaart Papegaai
Haaien
Hamerhaai
Dieren (vervolg)
Hamster
Hamsters
Herten
Honden
Ijsbeer
IJsberen
Inktvissen
Jack Russel
Kameleon
Kangoeroe
Katachtigen
Kat
Katten
Kikkers
Koe
Konijn
Konijnen
Krokodillen
Krokodillen
Lastdieren
Leeuw
Lieveheersbeestje
Lieveheersbeestje
Lynx
Lynxen
Mieren
Nertsen
Neushoorns
Olifant
Olifant (Kai Mook)
Orka
Paarden
Paarden
Paardenkliniek
Panda
Papegaaien
Pijlgifkikker
Pinguïns
Postduiven
Ratten en muizen
Regenworm
Schapen
Slakken
Spinnen
Stokstaartjes
Tijger
Toekan
Torenvalk
Uilen
Uilen
Zwijnen
Vlaamse Gaai
Vleermuizen
Vlinders
Vogelbekdier
Vogelspinnen
Vos
Walvis
Wandelende takken
Wespen
Wilde Konijn
Varkens
Wolf
Zebra
Zeehond
Zeehond
Zeepaardje
Zeeschildpad
Zeesterren
Zwarte weduwe
Eten en Drinken
Aardappel
Alcohol
Bier
Brood
Chocolade
Coca Cola
Drop
Frikadel
Frisdrank
IJs
Kaas
Kauwgom
Koffie
Koffie
Mosterd
Pinda
Snoep
Snoep
Suiker
Thee
Water
Zoethout
Zuivel

Feesten
Carnaval
Halloween
Halloween
De Kerstman
Koningsdag
Sinterklaas
Sinterklaas
Valentijnsdag
Vuurwerk

Geschiedenis
Apple
Auto
Auto
De 7 wereldwonderen
Dierentuin
Dinosauriërs
Eerste bewoners Nederland
Eerste Wereldoorlog
Ferrari
Fiets
Geld
Giethoorn
Glas
Heksen
Horloges
Hunebedden
Internet en televisie
Internet der dingen
Kastelen
Katten
Kinderarbeid
Kleding
Knikkeren
Mahadma Ghandi
Mode
Monster van Loch Ness
Motorfiets
Otzi de Gletsjermummie
Paspoort
Piramides
Piraten
Poep
Ruimtevaart
Slaven
Sluis bij Hengelo
Spyker(auto)
Steenbakkerij
Strips
Telefoon
Televisie
Theo van Gogh
Titanic
Toetanchamon
Trein
Trekker
Vikingen
Vuur
Vuurtoren
Watersnoodramp 1953
YouTube
Zwitsers zakmes
Gezondheid
ADHD
Aids
Albino
Alzheimer
Anorexia nervosa
Astma
Autisme
Baby's in het ziekenhuis
Beugel
Blindengeleidehonden
Donor
Doofheid
Dyslexie
Ebola
Epilepsie
Galstenen
Gebit
Gehandicapte kinderen
Gehandicapten
Gewicht
Hart- en vaatziekten
Hersenen
Kanker
Kanker
Kanker (werkstuk)
Kunstogen
Menselijk lichaam
Nierziekte
Oog
Ouder worden
Pest
Prematuur(te vroeg geboren)
Roken
Seksuele Voorlichting
Skelet
Slapen
Spijsvertering
Stem
Syndroom van Down
V.S.D
Virussen
Zonneziekte(EPP)
Zweten

Landen en Steden
Amerika
Amsterdam
Antarctica
Argentinië
Argentinië
Australië
Brazilië
Canada
China
Curaçao
Cyprus
Engeland
Frankrijk
Galápagos eilanden
Gran Canaria
Groot Brittannië
Indonesië
Italië
Italië
Japan
Kreta
Las Vegas
Las Vegas
Macau
Marokko
Monaco
Nederland
Nepal
New York
Nieuw Zeeland
Noorwegen
Oman
Oostenrijk
Overijssel
Paaseiland
Parijs
Portugal
Portugal
Rotterdam
Singapore
Spanje
Suriname
Terschelling
Tibet
Tilburg
Turkije
Vlieland
Zuid Afrika
Zwitserland
Bungalowparken Nederland
Personen / Personages
Adolf Hitler
Anne Frank
Barack Obama
Donald Duck
Francine Oomen
Justin Bieber
Koningin Juliana
Koningin Maxima
Mahatma Ghandi
Maradona
Martin Luther King
Max Verstappen
Nelson Mandela
Rembrandt
Rembrandt(2)
Steve Irwin
Vincent van Gogh
Walt Disney

Natuurkunde
Bliksem
Elektriciteit
School energiezuiniger maken
Vuur
Vuur
Windenergie
Windmolens
Zonne-energie

Overige
Alarmsysteem
Afvalverwerking
Autoproblemen
Baboesjka
Benzine
Bijgeloof
Bio-industrie
Bruggen
Circus Herman Renz
Cryptomunten
De Kameleon
De Kameleon(2)
Dierenmishandeling
Dijken
Doping in de sport
Drinkwater
Dromen
Drones
Drugs
Efteling
Elektrische Auto
Fulfillment
Games
Geld verdienen online
Geld besparen
Iphone
Gevangenis
Goud
Hoe kom ik hoog in Google
Houthaard
Huren
Islam
Jeugdgevangenis
Kalk en kalkaanslag
De Kassa
Kerstpakketten
Kinderboekenweek
Kindermishandeling
Kindsoldaten
Kleding
Kleding bedrukken
Kleuren
Labyrint
Lenen
Lego
Lelijke Eend (Auto)
Liefde
Luchtballon
Luchtvervuiling
Make-up
Minecraft
Netflix
Make-up
Mode
Monstertrucks
De Optimist (Zeilboot)
Parfum
Printer
Pasadia Bibito Pin
Pesten
Piercings
Pokemon Go
Politiek
Racisme
Scheiden
Sim-Only
Skylanders
Stenen
Traplift
Tuinieren
Tv Box
Varkensboerderij
Vaststellingsovereenkomst
Vervoer
Vliegtuig
Vliegtuigen(werkstuk)
VPN
Verven
Wat is een webshop?
Wereldwinkel
Whatsapp
Zelfrijdende auto
Zomer
Muziek
Beethoven
Breakdance
Dansen
Dwarsfluit
Gitaar
Harmonieorkest
Hiphop
Keyboard
Orkest
Viool

1939 - 1945
Hitler
Anne Frank
Holocaust
Jehova’s Getuigen in WO2
Onderduiken
WO2
Tweede Wereldoorlog
Sporten
Ajax
Atletiek
Autoracen
AZ Alkmaar
Ballet
Basketbal
Bowlen
Dansen
Darten
Duiken
Duivensport
Elfstedentocht
FC Twente
Feyenoord
Formule 1
Handbal
Hockey
Judo
Klimmen
Majorette
Motorcross
Mountainbiken
Olympische Spelen
Paardrijles
Paardrijles en Verzorging
Poker
Postduiven
Rugby
SC Heerenveen
Schaatsen
Scouting
Scouting
Skaten
Skiën
Sportvissen
Tang Soo Do (vechtsport)
Tennis
Tour de France
Turnen
Turnen
Twirling
Voetbal
Yoga
Zeevissen

Spreekbeurt Engels
Earthquakes
Energy
Food

Organisaties
Amnesty International
Fair Trade
De Kindertelefoon
Kids Tegen Geweld
Ronald McDonald Kinderfonds
Unicef
Sloppenwijken
Wereld Natuur Fonds
Zeehondencreche

Organisaties met Eigen Spreekbeurt(pakket)
Artsen Zonder Grenzen
Asielzoekers
Astma
De Kindertelefoon
Gehandicapte kids
Het Rode Kruis
Kustwacht
Roken
Schildpaddensite
Stichting Wakker Dier
Unicef
War Child
WNF
Alle Spreekbeurtpakketen