Bijna jarig?
klik hier!



Home   Aardappel

Aardappel

default-thumbnail

Inleiding

In Nederland worden veel aardappels gegeten. We eten ze gekookt,gebakken,als puree of als friet. Het is makkelijk voedsel, niet duur en het past overal bij. Aardappels zijn ook gezond, er zit veel vitamine C in. In andere landen, bijvoorbeeld in Azie, eten de mensen juist weer veel rijst en helemaal nooit aardappels.

Vroeger waren we echt een aardappel-volk. Zestig jaar geleden aten Nederlanders 130 kilo aardappels per persoon per jaar. Nu is het minder geworden: 80 kilo. We eten nu steeds vaker rijst,spaghetti,pizza en andere dingen. Toch staan de aardappels nog steeds op de eerste plaats. Iedereen kent ze,maar niet iedereen weet dat er zoveel leuks te vertellen is over de aardappel. Jij wel als je hier verder leest.

Bewaren

Niet te koud, te warm, te droog of te nat. Je kunt aardappels lang bewaren. Bijvoorbeeld in een kuil onder de grond. Met flink wat stro erop om de vorst tegen te houden. Dat noemen we: inkuilen.

Tegenwoordig worden de aardappels meestal eerst in een machine geborsteld, daarna gewassen en weer droog geblazen. Een speciaal poeder zorgt ervoor dat de aardappels geen spruiten krijgen . Met spruiten bedoelen we beginnende wortels. De aardappels gaan daarna naar een speciale opslagplaats. Daarin kan de temperatuur en de vochtigheid geregeld worden. Dat moet allemaal precies goed zijn. Het moet er koel zijn, maar de aardappels mogen niet bevriezen. Want dan smaken ze niet meer lekker. Te veel vocht? Dan gaan ze rotten. Maar als het te droog is, krijgen ze rimpels. Dat bewaren is dus een heel precies werkje. Thuis kun je ze ook bewaren op een droge, donkere plek. Uit de verpakking! Niet te warm. Maar ook niet in de koelkast, daar worden ze zoet van. Als je gekookte aardappelen over hebt, kun je die wel in de koelkast bewaren. En ze dan de volgende dag lekker opbakken!

Hoe de aardappel in Europa kwam.

Vroeger groeiden er geen aardappels in Nederland. Niemand wist dat ze bestonden. Er gingen ontdekkings-reizigers naar Zuid-Amerika. In Peru woonden de Inca’s. Die aten kleine ronde bolletjes, die ze onder de grond vandaan haalden. Aardappels dus. De aardappelplant werd meegenomen naar Europa. Maar sommige mensen aten van de besjes van de plant en van de bladeren. Die zijn giftig. Dus die mensen werden ziek en zeiden: Weg met die plant. Pas later kregen ze in de gaten dat het om de knollen onder de aarde ging!

Voor arm en rijk

Omdat de aardappel niet duur was, werd hij het voedsel voor de arme mensen. In Frankrijk woonde een meneer. Die zat in de gevangenis en daar kreeg hij alleen maar aardappels te eten. Hij voelde zich heel gezond, dus hij dacht: die aardappels zijn zo gek nog niet. Later heeft hij ervoor gezorgd dat ook de rijkere mensen aardappels gingen eten. Uiteindelijk de Franse koning! Ook zeelieden waren maar wat blij met de aardappels. Op hun lange tochten over zee aten ze weinig verse groente en fruit. Door vitamine-gebrek werden zeelieden vaak ernstig ziek: ze kregen scheurbuik. Later namen ze aardappels mee op hun verre reis. Want in een aardappel zit veel vitamine C.

Hoe een bintje aan zijn naam kwam

De mensen gingen allerlei verschillende aardappels kweken. Een beroemde Nederlandse kweker was Klaas de Vries. Hij was schoolmeester. Op een dag had hij een heel goede soort gekweekt. Maar daar had hij nog geen naam voor. Een meisje in zijn klas heette Bintje Jansma. Naar haar noemde hij de nieuwe aardappelsoort. En nu eet iedereen bintjes.

De aardappelplant en zijn familie

Appels groeien aan bomen. Maar aardappels groeien onder de grond, aan de wortels van de aardappelplant. Een aardappel is geen fruit, zoals de appel. Het is een soort groente, een knolgewas. Er groeien een stuk of twaalf aardappels aan de plant. Hij krijgt in de zomer bloemen (wit of paars) en er komen ook besjes aan de plant. Bloemen, bladeren en besjes zijn giftig. Niet eten dus. In september gaat de plant dood. Dan moeten de aardappels uit de grond gehaald worden.

De aardappel heeft vijanden

Aardappels en planten kunnen ziek worden. Om de planten daartegen te beschermen, worden ze bespoten met een chemisch middel. Maar in de grond zitten soms ook beestjes (aaltjes) die aan de wortels knagen. Daarvan gaat de plant dood. Om dit te voorkomen, verbouwt de boer aardappels niet altijd op dezelfde grond. Op een veld doet hij een jaar aardappels, dan vier jaar iets anders en dan pas weer aardappels. In die vier jaren gaan bijna alle aaltjes dood. Een grote vijand van de aardappelplant is de colorado-kever. Als die zijn gang mag gaan, vreet hij de plant helemaal kaal.

De ene aardappel is de andere niet

Aardappels worden om verschillende redenen verbouwd:

1. Om op te eten

De aardappels die je op kunt eten, noemen we consumptie-aardappels. Er zijn veel verschillende rassen: bintjes, eigenheimers, dore`s. Je hebt ook rode aardappels.

2. Als grondstof in de fabriek

Aardappels bestaan voor driekwart uit water. En er zit ook meel in: zetmeel. In sommige aardappels zit extra veel zetmeel. Die zijn niet lekker om te eten. Ze gaan naar de fabriek. Daarom noemen we ze: fabrieks-aardappels. In het noorden van ons land heb je veel aardappelmeel-fabrieken. Daar raspen en zeven ze de aardappels. Na droging blijft het zetmeel over. Daarvan maken ze van alles: plaksel, vla, plakjes snoep, inkt, verf, creme, pillen, lippenstift, goudvissenvoer, kleding en nog veel meer. Je kunt er ook papier van maken, bijvoorbeeld frietzakjes. Als je dan je friet op hebt, kun je het zakje ook nog opeten!

3. Om nieuwe aardappels te kweken.

Een poot-aardappel is niet bedoeld om op te eten. Hij is er speciaal voor om nieuwe aardappels mee te kweken. Daarvoor wordt de poot-aardappel in de grond gestopt. Onder de grond groeien aan de wortels van de pootaardappel andere aardappels en boven de grond: een nieuwe aardappelplant. In Nederland worden veel poot-aardappels verbouwd, die verkocht worden aan het Buitenland. Ze moeten er goed uitzien en mogen geen ziekten hebben. Sommige poot-aardappels leveren comsumptie-aardappels. Of ze leveren fabrieks-aardappels. Er zijn ook poot-aardappels die weer nieuwe poot-aardappels voortbrengen.

Kalender

Zo groeien ze, van maand tot maand

  • Maart:In het voorjaar moeten de poot-aardappels ontkiemen. Dus veel licht erbij. Er beginnen worteltjes aan te groeien.
  • April: De poot-aardappels worden gepoot: met een machine worden ze in de grond gestopt.
  • Mei: De eerste stukjes groen komen boven de grond uit.
  • Juni: Het veld staat nu vol met planten. Het weer is heel belangrijk. Niet te veel regen, want dan wordt het veld te drassig en kan de boer niet oogsten. Als het te droog is, moet er gesproeid worden.
  • Eind juli: De planten sterven af.
  • September: De aardappels worden gerooid: met een machine worden ze uit de grond gehaald.

Zo verbouwd de boer aardappels op zijn land. Hij verkoopt ze aan een handelaar. Die bewaart ze en verpakt ze in zakken. En dan gaan ze naar de winkel. In de plastic zakken zitten gaatjes. Het is belangrijk dat er lucht bij de aardappels kan komen. De zak moet ademen.

Blauwe en groene plekken

Een belangrijke bouwstof is eiwit. Het eiwit in de aardappel zit vlak de schil. Nieuwe aardappels hebben maar een dunne schil. Die kun je daarom best in de schil koken, dan gaat er niets van het eiwit verloren. Oude aardappels worden wel geschild. Dat kan met een aardappelmesje, of met een dunschiller. Als je , schilt kom je wel eens een blauwe plek tegen. Net als mensen krijgen aardappels blauwe plekken als ze zich stoten. Je kunt die blauwe plekken gewoon eten, als je wilt. Maar het is niet zo’n mooi gezicht. Daarom snijden de meeste mensen de blauwe plekken er af. Heeft een aardappel te veel in het licht gelegen? Dan wordt hij een beetje groen. Het is een giftige. Stof(solanine)die daarvoor zorgt. Dat groen moet je dus wel wegsnijden.

Bloemige knollen

Aardappels kun je niet rauw eten. Je moet ze eerst koken of bakken. Dan pas zijn ze lekker. Bij het koken hoeven de aardappels niet helemaal onder water te staan. Een laagje water onder de pan is genoeg. Zo blijven de vitamines beter bewaard. Laat de aardappels ongeveer 20 minuten koken. Controleer met een vork of ze gaar zijn. Als je er makkelijk in kunt prikken, zijn ze gaar. Sommige aardappels worden tijdens het koken kruimelig. Dat noemen we bloemig. Soorten die mooi strak blijven, noemen we vast-koken. Na het koken, Moet je het water weggooien. Dus geen soep van maken of zo. Er zitten licht-giftige stoffen in (solanine en nitraat).

Salade

Als koude salade zijn aardappels ook heel lekker.

Dit heb je nodig:

  • 500 gram aardappels
  • 3 eieren
  • een appel (jonagold of elstar)
  • 10 augurkjes(zoetzuur)
  • mayonaise

Zo maak je het:

  • Kook de aardappels en laat ze afkoelen.
  • Kook ook de eieren.
  • Snij alles in kleine stukjes, ook de appel en de augurkjes.
  • Doe alles in een kom met een paar lepels mayonaise erbij.
  • Goed roeren en dan in de ijskast flink af laten koelen.
  • Heel lekker op een warme zomerdag met een paar stukjes stokbrood erbij.

spreekbeurt

 





    Reacties

    Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

    *



    Aardrijkskunde Aardbevingen
    Aardplaten
    Aarde
    Aboriginals (Australië)
    Biesbosch
    Chinese Muur
    Eskimo
    Flora en Fauna van Antarctica
    Heelal
    Jungle
    Jungle
    Kometen en Meteorieten
    Milieuvervuiling Curaçao
    Mont Blanc
    Noordzee
    Spratly Eilanden
    Tropisch regenwoud
    Vulkaan
    Vulkanen
    Weer
    Weer

    Beroepen
    Apotheker
    Architect
    Boerderij (Boer)
    Brandweer
    Clowns
    Dierenarts
    Dierenarts
    Dierenverzorger
    Douane(smokkelen)
    Goochelaar
    Kok
    Politie
    Schoonheidsspecialiste
    Stewardess
    Tandarts
    Tandarts
    Timmerman
    Uitvaartverzorger
    Verpleging

    Dieren
    Amerikaanse Stafford
    Amerikaanse Zeearend
    Apen
    Apenheul
    Bearded Collie
    Beren
    Bever
    Bij
    Bijen
    Cavia
    Cavia
    Chinchilla
    Degoe
    Dierentuin
    Dinosauriërs
    Dolfijn
    Dolfijnen
    Duitse Herder
    Dwerghamsters
    Eekhoorn
    Eenden
    Emoe
    Ezel
    Fjordenpaard
    Fret
    Giraffe
    Golden Retriever
    Goudvis
    Goudvis
    Grijze Roodstaart Papegaai
    Haaien
    Hamerhaai
    Dieren (vervolg)
    Hamster
    Hamsters
    Herten
    Honden
    Ijsbeer
    IJsberen
    Inktvissen
    Jack Russel
    Kameleon
    Kangoeroe
    Katachtigen
    Kat
    Katten
    Kikkers
    Koe
    Konijn
    Konijnen
    Krokodillen
    Krokodillen
    Lastdieren
    Leeuw
    Lieveheersbeestje
    Lieveheersbeestje
    Lynx
    Lynxen
    Mieren
    Nertsen
    Neushoorns
    Olifant
    Olifant (Kai Mook)
    Orka
    Paarden
    Paarden
    Paardenkliniek
    Panda
    Papegaaien
    Pijlgifkikker
    Pinguïns
    Postduiven
    Ratten en muizen
    Regenworm
    Schapen
    Slakken
    Spinnen
    Stokstaartjes
    Tijger
    Toekan
    Torenvalk
    Uilen
    Uilen
    Zwijnen
    Vlaamse Gaai
    Vleermuizen
    Vlinders
    Vogelbekdier
    Vogelspinnen
    Vos
    Walvis
    Wandelende takken
    Wespen
    Wilde Konijn
    Varkens
    Wolf
    Zebra
    Zeehond
    Zeehond
    Zeepaardje
    Zeeschildpad
    Zeesterren
    Zwarte weduwe
    Eten en Drinken
    Aardappel
    Alcohol
    Bier
    Brood
    Chocolade
    Coca Cola
    Drop
    Frikadel
    Frisdrank
    IJs
    Kaas
    Kauwgom
    Koffie
    Koffie
    Mosterd
    Pinda
    Snoep
    Snoep
    Suiker
    Thee
    Water
    Zoethout
    Zuivel

    Feesten
    Carnaval
    Halloween
    Halloween
    Koningsdag
    Sinterklaas
    Sinterklaas
    Valentijnsdag
    Vuurwerk

    Geschiedenis
    Apple
    Auto
    Auto
    De 7 wereldwonderen
    Dierentuin
    Dinosauriërs
    Eerste bewoners Nederland
    Eerste Wereldoorlog
    Ferrari
    Fiets
    Geld
    Giethoorn
    Glas
    Heksen
    Horloges
    Hunebedden
    Internet
    Kastelen
    Katten
    Kinderarbeid
    Knikkeren
    Mahadma Ghandi
    Mode
    Monster van Loch Ness
    Motorfiets
    Otzi de Gletsjermummie
    Paspoort
    Piramides
    Piraten
    Poep
    Ruimtevaart
    Slaven
    Sluis bij Hengelo
    Spyker(auto)
    Steenbakkerij
    Strips
    Telefoon
    Televisie
    Theo van Gogh
    Titanic
    Toetanchamon
    Trein
    Trekker
    Vikingen
    Vuur
    Vuurtoren
    Watersnoodramp 1953
    YouTube
    Zwitsers zakmes
    Gezondheid
    ADHD
    Aids
    Albino
    Alzheimer
    Anorexia nervosa
    Astma
    Autisme
    Baby's in het ziekenhuis
    Beugel
    Blindengeleidehonden
    Donor
    Doofheid
    Dyslexie
    Ebola
    Epilepsie
    Galstenen
    Gebit
    Gehandicapte kinderen
    Gehandicapten
    Gewicht
    Hart- en vaatziekten
    Hersenen
    Kanker
    Kanker
    Kanker (werkstuk)
    Kunstogen
    Menselijk lichaam
    Nierziekte
    Oog
    Pest
    Prematuur(te vroeg geboren)
    Roken
    Seksuele Voorlichting
    Skelet
    Slapen
    Spijsvertering
    Stem
    Syndroom van Down
    V.S.D
    Virussen
    Zonneziekte(EPP)
    Zweten

    Landen en Steden
    Amerika
    Amsterdam
    Antarctica
    Argentinië
    Argentinië
    Australië
    Brazilië
    Canada
    China
    Cyprus
    Engeland
    Frankrijk
    Galápagos eilanden
    Gran Canaria
    Groot Brittannië
    Indonesië
    Italië
    Italië
    Japan
    Kreta
    Las Vegas
    Marokko
    Monaco
    Nederland
    Nepal
    New York
    Nieuw Zeeland
    Noorwegen
    Oman
    Oostenrijk
    Overijssel
    Paaseiland
    Parijs
    Portugal
    Portugal
    Rotterdam
    Singapore
    Spanje
    Suriname
    Terschelling
    Tibet
    Turkije
    Vlieland
    Zuid Afrika
    Zwitserland
    Personen / Personages
    Adolf Hitler
    Anne Frank
    Barack Obama
    Donald Duck
    Francine Oomen
    Koningin Juliana
    Koningin Maxima
    Mahatma Ghandi
    Maradona
    Martin Luther King
    Max Verstappen
    Nelson Mandela
    Rembrandt
    Rembrandt(2)
    Steve Irwin

    Natuurkunde
    Bliksem
    Elektriciteit
    Vuur
    Vuur
    Windenergie

    Overige
    Afvalverwerking
    Baboesjka
    Benzine
    Bijgeloof
    Bio-industrie
    Circus Herman Renz
    De Kameleon
    De Kameleon(2)
    Dierenmishandeling
    Doping in de sport
    Drinkwater
    Dromen
    Drugs
    Efteling
    Games
    Gevangenis
    Goud
    Hoe kom ik hoog in Google
    Islam
    Jeugdgevangenis
    Kalk en kalkaanslag
    Kinderboekenweek
    Kindermishandeling
    Kindsoldaten
    Kleuren
    Labyrint
    Lego
    Lelijke Eend (Auto)
    Liefde
    Luchtballon
    Luchtvervuiling
    Make-up
    Make-up
    Mode
    Monstertrucks
    De Optimist (Zeilboot)
    Parfum
    Pasadia Bibito Pin
    Pesten
    Piercings
    Racisme
    Scheiden
    Stenen
    Tuinieren
    Varkensboerderij
    Vervoer
    Vliegtuigen(werkstuk)
    Wereldwinkel

    Muziek
    Beethoven
    Breakdance
    Dansen
    Dwarsfluit
    Gitaar
    Harmonieorkest
    Hiphop
    Keyboard
    Orkest
    Viool

    1939 - 1945
    Hitler
    Anne Frank
    Holocaust
    Jehova’s Getuigen in WO2
    Onderduiken
    WO2
    Tweede Wereldoorlog
    Sporten
    Ajax
    Atletiek
    Autoracen
    Ballet
    Basketbal
    Bowlen
    Dansen
    Darten
    Duiken
    Duivensport
    Elfstedentocht
    Handbal
    Hockey
    Judo
    Klimmen
    Majorette
    Motorcross
    Olympische Spelen
    Paardrijles
    Paardrijles en Verzorging
    Poker
    Postduiven
    Rugby
    Schaatsen
    Scouting
    Scouting
    Skaten
    Skiën
    Sportvissen
    Tang Soo Do (vechtsport)
    Tennis
    Tour de France
    Turnen
    Turnen
    Twirling
    Voetbal
    Yoga
    Zeevissen

    Spreekbeurt Engels
    Earthquakes
    Energy
    Food

    Organisaties
    Amnesty International
    Fair Trade
    De Kindertelefoon
    Kids Tegen Geweld
    Ronald McDonald Kinderfonds
    Unicef
    Sloppenwijken
    Wereld Natuur Fonds
    Zeehondencreche

    Organisaties met Eigen Spreekbeurt(pakket)
    Artsen Zonder Grenzen
    Asielzoekers
    Astma
    Blind en Slechtziend
    De Kindertelefoon
    Dokters van de Wereld
    Gehandicapte kids
    Het Colombinehuis
    Het Rode Kruis
    Kustwacht
    Roken
    Schildpaddensite
    Sterrenwacht
    Stichting Wakker Dier
    Traumahelikopter
    Unicef
    Vliegeren
    War Child
    WNF
    Dierenpark Emmen
    Alle Spreekbeurtpakketen