Bijna jarig?
klik hier!



Home   De eerste bewoners van Nederland

De eerste bewoners van Nederland


1.De oudste vrouw van Nederland

1a Trijntje

Tekening steentijdIn november 1997 graven mensen bij Hardinxveld-Giessendam in Zuid-Holland een gat van tien meter diep. Ze zoeken naar sporen van mensen die lang geleden in Nederland gewoond hebben. Ze vinden een graf met het skelet van een vrouw die hier ongeveer 7000 jaar geleden geleefd heeft. Nooit werd er in Nederland zo’n skelet gevonden dat nog helemaal heel was. Toen hebben ze de vrouw een bijnaam gegeven: Trijntje.

Omdat ze is gevonden op een plaats waar de Betuwe-spoorlijn moet komen hebben ze haar deze naam gegeven. Ze was tussen de veertig en zestig jaar oud geworden. Tussen 5300 en 4700 voor Christus leefden op de plaats van de opgraving mensen op de oevers van de Rijn en de Maas.

 

1b Schatkamers

De grond is een soort schatkamer, vol met sporen van mensen die hier lang geleden leefden. Er liggen heel veel dingen, bijvoorbeeld potten en glazen. De mensen die dit bestuderen noemen we archeologen.

Dankzij hun werk weten we hoe de mensen in de prehistorie leefden. Dat is een tijd dat de mensen nog niet konden schrijven. Je kunt er alleen maar meer over te weten komen door dingen die we vinden.

2. Jagers en verzamelaars

2a Een woest land vol water

De oudste sporen van mensen in Nederland zijn gevonden in Limburg. Het zijn vuurstenen werktuigen van ongeveer 250.000 jaar geleden. Als je er met een andere steen tegenaan slaat springen er scherpe stukjes van af. De steen krijgt zo scherpe randen. De oudste bewoners gebruikten die scherpe vuurstenen als bijlen en messen.

Ze leefden van de jacht. Ze zochten voedsel in de natuur zoals wortels, noten, bessen en kruiden. De mensen leefden in kleine groepjes. Als er niet genoeg wild was om op te jagen pakten ze hun spullen en trokken ergens anders heen.

Ons land zag er in die tijd heel anders uit. Het meeste land stond toen onder water. Alleen de hogere zandgronden, in wat nu Noord-Brabant, Limburg, Twente en de Achterhoek is, staken boven het water uit.

3. Neanderthalers

3a IJskoude tijden

Reconstructie

Een aantal keren is een groot deel van de aarde een tijd bedekt geweest met een dikke laag ijs.

Zo’n periode wordt de ijstijd genoemd. In de op een na laatste ijstijd, die ongeveer 120.000 jaar geleden eindigden, werd de noordelijke helft van Nederland bedekt door een dikke laag ijs.

De koudste periode was zo’n 20.000 jaar geleden. Er was hier wel een onbewoonbare poolvlakte. Toen lagen de temperaturen ver onder de nul graden. De Neanderthalers zagen er heel anders uit dan ons: Hij had een laag voorhoofd met zware wenkbrauwen. In Nederland zijn nog nooit skeletten gevonden van Neanderthalers. Wel vuistbijlen die de Nederlanders 60.000 jaar geleden gebruikten. Daarom denken ze dat ze hier geleefd hebben. Er zijn ongeveer 60 voorwerpen gevonden van de Neanderthalers. De Neanderthalers gebruikte platte stenen met scherpe randen, krabbers, om dierenhuiden schoon te krabben.

Pezen of dunne veters gebruikten ze als draden. De Steentijd begint in Nederland met de tijd waarin de eerste gevonden stenen werktuigen werden gemaakt. De Steentijd duurde tot ongeveer 2.000 voor Christus. De Bronstijd duurde tot ongeveer 800 voor Christus.

De laatste periode van de prehistorie is de IJzertijd.

4. Leven op de toendra

4a Rendierjagers

De laatste ijstijd die geweest is duurde tot 10.000 voor Christus. Aan het einde van deze periode werd het hier warmer. Omstreeks 14.000 voor Christus kwamen er rendierjagers naar Nederland. Ze trokken achter rendierkuddes aan, die hier kwamen toen het warmer werd. Rendieren zijn een soort herten met geweien.
Klik op deze foto om verder te gaanZe komen nog steeds voor in streken in de noordpool. Van de huid van rendieren werden tenten en kleding van gemaakt. De jagers schoten met pijl en boog en een harpoen. Dat is een speer met een weerhaak.

4b Nomaden

Het kale toendralandschap veranderde in een gebied met bossen, vol berken en dennen. De Rendierjagers volgden de kudde rendieren. In de bossen leefden oerrunderen, elanden, edelherten, wilden zwijnen en bruine beren. Langs het water waren bevers, otters en watervogels te vinden. Het hele jaar jaagde ze op het wild. In de zomer leefden ze in kampen aan de zee en jaagden ze op zeehonden en zeevogels. Daarbij gebruikten ze bootjes die van boomstammen zijn gemaakt. Deze jagende en vissende mensen noemden we nomaden.

5. De eerste boeren in Limburg

5a Een vaste woonplaats

Het klimaat werd geschikt voor landbouw. Omstreeks 5000 voor Christus vestigden zich voor het eerst boeren in Nederland. Vooral in Zuid-Limburg langs de Maas vonden de boeren vruchtbare grond: löss. Deze was erg geschikt om voedsel op te verbouwen. De boeren kapten open plekken in het bos. Daarop bouwden ze hun boerderijen en legden ze hun akkers aan. De nieuwe bewoners verbouwden graansoorten, zoals tarwe, spelt, gerst en haver. Omdat er meestal voldoende voedsel was groeide de bevolking.

Sommige boeren maakten aardewerk potten.

bandkeramiek.jpg (76838 bytes)

De eerste landbouwers in ons land worden bandkeramiekers genoemd. Ze versierden hun aardewerk met bandvormige motieven.

5b. Boerderijen

Bandkeramiekers leefden in kleine dorpjes van meestal vijf tot zeven boerderijen. Daar woonden in totaal zo’n vijftig mensen in. Het grootste dorp dat gevonden is, lag op de plaats waar nu het dorp Elsloo is. Daar stonden zeventien boerderijen. Het waren grote, rechthoekige, eikenhouten boerderijen met een puntdak. Het leem, een soort klei, werd naast het huis weggegraven. In de kuilen die zo ontstonden werd later het afval ingegooid. Die afvalputten zijn nu de schatkamers voor archeologen.

6 Hoog en droog

6a Leven op de zandgronden

Omstreeks 3000 voor Christus vestigden zich boeren op de hogere zandgronden, in wat we nu Drenthe, Friesland, Groningen, Overijssel en Gelderland noemen. Daar konden ze wonen, voedsel verbouwen en veehouden zonder last te hebben van het water dat een groot deel van Nederland bedekte. De boeren hielden runderen, varkens, geiten en schapen en hadden ook honden. Hun gereedschappen waren gemaakt van steen, been en hout.
Tussen 3800 en 3300 voor Christus kwamen grote vuurstenen vooral uit de vuursteenmijnen in Zuid-Limburg.
Net als bandbekerkeramiekers danken ook deze boeren hun naam aan het aardewerk dat van hen gevonden is. De meest voorkomende pot had een trechtervormige opening. Daarom wordt dit volk Trechtervolk genoemd.

Waarom het trechtervolk daar soms hun doden in begroeven, weten we niet.

6b Hunebedden

Het trechtervolk is ook bekend onder een andere naam: Hunebedhouders. In Drenthe en in Groningen zijn nog 54 hunebedden bewaard gebleven.
De keien wegen soms tussen de 10.000 en 20.000 kilo. Het was een enorm karwei om een hunebed te bouwen zonder hulp van machines. Bij veel volken heeft steen als betekenis:
Het Eeuwige Leven. Op de grond voor het hunebed zijn resten van vuurstenen werktuigen gevonden en sporen van een vuurplek.

7. Kustbewoners

7a De Vlaardingencultuur

In het westen van Nederland was een smalle kuststrook. Daarachter lag een gebied dat vaak onder water stond. Zand, dat was aangevoerd door rivieren en de wind, had de kust hoger en breder gemaakt. Daardoor werd het gebied erachter beter beschermd tegen de zee.
De strandwallen en de oevers van rivieren waren geschikt om op te wonen. Mensen die zich vestigden hadden niet zo veel last van overstromingen.

7b Afval

Bij Vlaardingen werd eind jaren vijftig bij graafwerkzaamheden een oude nederzetting gevonden. De mensen van de Vlaardingencultuur woonden in huizen van 10 meter lang en 6 meter breed.
De bodem rond Vlaardingen bestaat uit klei en veen. Dat zijn grondsoorten waarin dingen goed bewaard blijven. Bij alle werkzaamheden gebruikten ze bijlen, speren, hamers en beitels van vuurstenen. Er werd bij Vlaardingen ook iets bijzonders gevonden: een doosje van berkenschors. Het doosje was gevuld met scherfjes van een pot. Het doosje werd gevonden vlak bij een berenschedel.

8. Terpen

8a Droge voeten

In Friesland en Groningen liggen terpen. Terpen zijn door mensen gemaakte heuvels. Ze werden gemaakt in een tijd dat er nog geen dijken waren. De zee overstroomde toen regelmatig de kust.

Om toch droog te wonen verhoogden de mensen de hoger gelegen stukken land met afval, mest of grond. Eerst stond elk huis apart op een heuveltje. Het zeewater kwam steeds hoger en de terpen worden dus ook steeds groter en hoger gemaakt.

 

 

8b Koeien in huis

kruikenDe boerderijen op de terp lagen in een cirkel. In het midden was een open plek. Waarschijnlijk was daar de markt waar de boeren hun producten verkochten. De terpbewoners leefden dan ook vooral van veeteelt. Maar ook maakten de terpbewoners van de botten dingen om mee te spelen.
De terpbewoners verbouwden graan en andere gewassen op hoger gelegen gronden. De lagere stukken stonden geregeld onder water. En de meeste gewassen kunnen niet tegen het zoute water.
De boerderijen waren ongeveer zes tot acht meter breed en soms ruim dertig meter lang. Aan de ene kant was een woongedeelte met in het midden een vuur. Aan de andere kant was een stal voor de koeien. Er was niet altijd een wand tussen de stal en de woonruimte.
Met de komst van de Romeinen veranderde er veel. Toen eindigde ook de prehistorie.

De Romeinen waren de eersten die schreven over de bewoners van Nederland.

 

 

 





4 Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


*



Aardrijkskunde Aardbevingen
Aardplaten
Aarde
Aboriginals (Australië)
Biesbosch
Chinese Muur
Eskimo
Flora en Fauna van Antarctica
Heelal
Jungle
Jungle
Kometen en Meteorieten
Milieuvervuiling Curaçao
Mont Blanc
Noordzee
Rondreizen
Spratly Eilanden
Tropisch regenwoud
Vulkaan
Vulkanen
Weer
Weer

Beroepen
Advocaat
Apotheker
Architect
Boerderij (Boer)
Brandweer
Clowns
Dierenarts
Dierenarts
Dierenverzorger
Douane(smokkelen)
Goochelaar
IT'er
Interieurstyliste
Kinderopvang
Klussenier
Kok
Het Leger
Leraar
Loonwerker
Politie
Schoonheidsspecialiste
Stewardess
Tandarts
Tandarts
Timmerman
Uitvaartverzorger
Verpleging
Vertaalbureau

Dieren
Amerikaanse Stafford
Amerikaanse Zeearend
Apen
Apenheul
Bearded Collie
Beren
Bever
Bij
Bijen
Cavia
Cavia
Chinchilla
Degoe
Dierentuin
Dinosauriërs
Dolfijn
Dolfijnen
Duitse Herder
Dwerghamsters
Eekhoorn
Eenden
Emoe
Ezel
Fjordenpaard
Fret
Giraffe
Golden Retriever
Goudvis
Goudvis
Grijze Roodstaart Papegaai
Haaien
Hamerhaai
Dieren (vervolg)
Hamster
Hamsters
Herten
Honden
Ijsbeer
IJsberen
Inktvissen
Jack Russel
Kameleon
Kangoeroe
Katachtigen
Kat
Katten
Kikkers
Koe
Konijn
Konijnen
Krokodillen
Krokodillen
Lastdieren
Leeuw
Lieveheersbeestje
Lieveheersbeestje
Lynx
Lynxen
Mieren
Nertsen
Neushoorns
Olifant
Olifant (Kai Mook)
Orka
Paarden
Paarden
Paardenkliniek
Panda
Papegaaien
Pijlgifkikker
Pinguïns
Postduiven
Ratten en muizen
Regenworm
Schapen
Slakken
Spinnen
Stokstaartjes
Tijger
Toekan
Torenvalk
Uilen
Uilen
Zwijnen
Vlaamse Gaai
Vleermuizen
Vlinders
Vogelbekdier
Vogelspinnen
Vos
Walvis
Wandelende takken
Wespen
Wilde Konijn
Varkens
Wolf
Zebra
Zeehond
Zeehond
Zeepaardje
Zeeschildpad
Zeesterren
Zwarte weduwe
Eten en Drinken
Aardappel
Alcohol
Bier
Brood
Chocolade
Coca Cola
Drop
Frikadel
Frisdrank
IJs
Kaas
Kauwgom
Koffie
Koffie
Mosterd
Pinda
Snoep
Snoep
Suiker
Thee
Water
Zoethout
Zuivel

Feesten
Carnaval
Halloween
Halloween
De Kerstman
Koningsdag
Sinterklaas
Sinterklaas
Valentijnsdag
Vuurwerk

Geschiedenis
Apple
Auto
Auto
De 7 wereldwonderen
Dierentuin
Dinosauriërs
Eerste bewoners Nederland
Eerste Wereldoorlog
Ferrari
Fiets
Geld
Giethoorn
Glas
Heksen
Horloges
Hunebedden
Internet en televisie
Internet der dingen
Kastelen
Katten
Kinderarbeid
Kleding
Knikkeren
Mahadma Ghandi
Mode
Monster van Loch Ness
Motorfiets
Otzi de Gletsjermummie
Paspoort
Piramides
Piraten
Poep
Ruimtevaart
Slaven
Sluis bij Hengelo
Spyker(auto)
Steenbakkerij
Strips
Telefoon
Televisie
Theo van Gogh
Titanic
Toetanchamon
Trein
Trekker
Vikingen
Vuur
Vuurtoren
Watersnoodramp 1953
YouTube
Zwitsers zakmes
Gezondheid
ADHD
Aids
Albino
Alzheimer
Anorexia nervosa
Astma
Autisme
Baby's in het ziekenhuis
Beugel
Blindengeleidehonden
Donor
Doofheid
Dyslexie
Ebola
Epilepsie
Galstenen
Gebit
Gehandicapte kinderen
Gehandicapten
Gewicht
Hart- en vaatziekten
Hersenen
Kanker
Kanker
Kanker (werkstuk)
Kunstogen
Menselijk lichaam
Nierziekte
Oog
Ouder worden
Pest
Prematuur(te vroeg geboren)
Roken
Seksuele Voorlichting
Skelet
Slapen
Spijsvertering
Stem
Syndroom van Down
V.S.D
Virussen
Zonneziekte(EPP)
Zweten

Landen en Steden
Amerika
Amsterdam
Antarctica
Argentinië
Argentinië
Australië
Brazilië
Canada
China
Curaçao
Cyprus
Engeland
Frankrijk
Galápagos eilanden
Gran Canaria
Groot Brittannië
Indonesië
Italië
Italië
Japan
Kreta
Las Vegas
Las Vegas
Macau
Marokko
Monaco
Nederland
Nepal
New York
Nieuw Zeeland
Noorwegen
Oman
Oostenrijk
Overijssel
Paaseiland
Parijs
Portugal
Portugal
Rotterdam
Singapore
Spanje
Suriname
Terschelling
Tibet
Tilburg
Turkije
Vlieland
Zuid Afrika
Zwitserland
Bungalowparken Nederland
Personen / Personages
Adolf Hitler
Anne Frank
Barack Obama
Donald Duck
Francine Oomen
Justin Bieber
Koningin Juliana
Koningin Maxima
Mahatma Ghandi
Maradona
Martin Luther King
Max Verstappen
Nelson Mandela
Rembrandt
Rembrandt(2)
Steve Irwin
Vincent van Gogh
Walt Disney

Natuurkunde
Bliksem
Elektriciteit
School energiezuiniger maken
Vuur
Vuur
Windenergie
Windmolens
Zonne-energie

Overige
Alarmsysteem
Afvalverwerking
Autoproblemen
Baboesjka
Benzine
Bijgeloof
Bio-industrie
Bruggen
Cartridges
Circus Herman Renz
Cryptomunten
De Kameleon
De Kameleon(2)
Dierenmishandeling
Dijken
Doping in de sport
Drinkwater
Dromen
Drones
Drugs
Efteling
Elektrische Auto
Fulfillment
Games
Geld verdienen online
Geld besparen
Iphone
Gevangenis
Goud
Hoe kom ik hoog in Google
Houthaard
Huren
Islam
Jeugdgevangenis
Kalk en kalkaanslag
De Kassa
Kerstpakketten
Kinderboekenweek
Kindermishandeling
Kindsoldaten
Kleding
Kleding bedrukken
Kleuren
Labyrint
Lenen
Lego
Lelijke Eend (Auto)
Liefde
Luchtballon
Luchtvervuiling
Make-up
Minecraft
Netflix
Make-up
Mode
Monstertrucks
De Optimist (Zeilboot)
Parfum
Printer
Pasadia Bibito Pin
Pesten
Piercings
Pokemon Go
Politiek
Racisme
Scheiden
Sim-Only
Skylanders
Smart Home
Stenen
Traplift
Tuinieren
Tv Box
Varkensboerderij
Vaststellingsovereenkomst
Vervoer
Vliegtuig
Vliegtuigen(werkstuk)
VPN
Verven
Wat is een webshop?
Wereldwinkel
Whatsapp
Zelfrijdende auto
Zomer
Muziek
Beethoven
Breakdance
Dansen
Dwarsfluit
Gitaar
Harmonieorkest
Hiphop
Keyboard
Orkest
Viool

1939 - 1945
Hitler
Anne Frank
Holocaust
Jehova’s Getuigen in WO2
Onderduiken
WO2
Tweede Wereldoorlog
Sporten
Ajax
Atletiek
Autoracen
AZ Alkmaar
Ballet
Basketbal
Bowlen
Dansen
Darten
Duiken
Duivensport
Elfstedentocht
FC Twente
Feyenoord
Formule 1
Handbal
Hockey
Judo
Klimmen
Majorette
Motorcross
Mountainbiken
Olympische Spelen
Paardrijles
Paardrijles en Verzorging
Poker
Postduiven
Rugby
SC Heerenveen
Schaatsen
Scouting
Scouting
Skaten
Skiën
Sportvissen
Tang Soo Do (vechtsport)
Tennis
Tour de France
Turnen
Turnen
Twirling
Voetbal
Yoga
Zeevissen

Spreekbeurt Engels
Earthquakes
Energy
Food

Organisaties
Amnesty International
Fair Trade
De Kindertelefoon
Kids Tegen Geweld
Ronald McDonald Kinderfonds
Unicef
Sloppenwijken
Wereld Natuur Fonds
Zeehondencreche

Organisaties met Eigen Spreekbeurt(pakket)
Artsen Zonder Grenzen
Asielzoekers
Astma
De Kindertelefoon
Gehandicapte kids
Het Rode Kruis
Kustwacht
Roken
Schildpaddensite
Stichting Wakker Dier
Unicef
War Child
WNF
Alle Spreekbeurtpakketen