Bijna jarig?
klik hier!



Home   Steenbakkerij

Steenbakkerij


Wat vooraf ging

Voordat de mens bestond, miljoenen jaren geleden, vormde zich aan de oever van de Rupel een dikke kleilaag. De baksteennijverheid werd in de dertiende eeuw ingevoerd door de paters van de abdij in Hemiksem. Zij bouwden hun abdij met zelfgemaakte bakstenen. Maar de grote doorbraak van de baksteenindustrie kwam er na de brand van de stad Antwerpen in 1546. De mensen wilden vanaf dan onbrandbare stenen voor hun huizen in plaats van houten huizen. Rond 1900 werkten zo’n 6000 mensen in wel 160 steenbakkerijen in onze Rupelstreek.


De abdij van Hemiksem bestaat nu nog altijd.

In mijn spreekbeurt ga ik het niet teveel hebben over de technische kant van het ‘maken van baksteen’. Ik wil het vooral hebben over hoe de mensen toen leefden, werkten, woonden en over de kinderarbeid.

Uitbuiting

Rond de jaren 1900 waren de steenbakkerijen berucht om hun uitbuiting. De arbeiders verdienden weinig en op de koop toe waren ze verplicht om hun voeding in de winkels van hun bazen te kopen. Men noemde die winkels dan ook de “banwinkels”. Zelfs de huisjes van de arbeiders waren eigendom van de grote bazen. Dus het loon van de arbeiders kwam onrechtstreeks terug in het bezit van de fabriekseigenaars.
In de winter lagen de steenbakkerijen stil omdat het gewoonweg te koud was. Dan waren de arbeiders werkloos en hadden ze geen loon om eten te kopen. Ze waren dan wel verplicht om bij hun bazen geld te lenen. Tijdens de zomermaanden werd dan getracht die schulden terug te betalen door erg hard te werken en heel lang te werken. Dikwijls werkten ze 15 uren per dag. Van 04u00 ’s morgens tot 21u00 ’s avonds. Een werkweek duurde van maandagochtend tot zaterdagavond. En op zondagvoormiddag ging men nog gauw wat “gammen”. Dit is de stenen onder droogloodsen stapelen om ze te laten drogen voor ze gebakken worden. Deze droogloodsen waren langwerpige gebouwen. Zie foto. Kleine foto is een gerestaureerde ringoven.

Alle leden van het gezin, ook de kinderen die vaak niet eens 7 jaar oud waren, moesten mee aan het werk. Bovendien woonden deze arbeiders in armzalige huisjes die ook van de steenbakkersbazen waren. Ze waren dus echt wel met handen en voeten gebonden aan hun bazen. Ze werkten vaak voor een hongerloon. Wie lastig was of protesteerde, werd ontslagen. Dat betekende meestal geen loon. Op de andere steenbakkerijen werd je als een herrieschopper aanzien. Dus ander gelijkaardig werk zoeken werd je onmogelijk gemaakt.
Op 9 april 1894 brak er een eerste spontane staking uit (dit was uitzonderlijk in die tijd). Later zouden er nog veel stakingen volgen. Vele arbeiders sloten zich later aan bij de socialistische vakbond. Deze vakbond kwam op voor de rechten van de arbeiders.

De kinderarbeid

De kinderarbeid was verschrikkelijk. Kinderen van nauwelijks 6 à 7 jaar werden door hun vader slaapdronken naar de werkplaats gebracht. Daar moesten ze een hele dag hard werken om dan ’s avonds weer doodmoe door vader naar huis gebracht te worden. Het ligt voor de hand dat de kindersterfte zeer groot was. In 1853 stierf de helft van de kinderen voor hun 15 jaar!!!!!
De staking waar het daarstraks over ging, was het begin van een lange strijd voor een menswaardig bestaan.

De voeding

De zware arbeid werd enkele keren per dag onderbroken voor het zogenaamde “schaften”. Dit is een korte eetpauze. In de voormiddag was dat rond 09u00, in de namiddag rond 16u00. Om klokslag 12u00 nam men de hoofdmaaltijd. Die bestond uit een stuk brood met wat vet of margarine. Men dronk daarbij wat chicorei( dat was een soort slappe koffie). Nadat de kinderarbeid afgeschaft was, werden de kinderen vroeg in de morgen op pad gestuurd om brood en ‘koffie’ te brengen. het werkende gezin kwam ’s avonds pas thuis tussen 21u00 en 22u00. Moeder was dan reeds wat vroeger naar huis vertrokken om alvast te koken. Het afgepeigerde gezin werkte de “stoemp” (aardappelpuree met groenten, meestal wortelen of kool, met ajuinsaus) zonder vlees (dat was te duur) snel naar binnen en gingen dan meteen naar bed. Vrije tijd voor de kinderen was onbestaande.

De huisvesting

De huisvesting van de arbeiders was een geval apart. Dikwijls waren de huizen de naam woning onwaardig. De steenbakkerijbazen bouwden tussen de steenbakkerijen goedkope kleine huisjes met slechte verlichting, verluchting en slechts één gootsteen.

Aan deze wasbak moest men wassen, afwassen en zichzelf wassen. De lager gelegen huizen overstroomde dikwijls door de Rupel. Riolering en deftige straten waren er niet. De huisjes waren 3 m breed en hadden een klein venstertje. Binnenin was er een woonkamer en onder het lage dak 2 slaapruimten met piepkleine dakvenstertjes. In deze woningen moesten vaak erg grote gezinnen met z’n allen slapen. Keuze was er niet: wou men op de steenbakkerij werken, dan werd je verplicht om in een huisje van de patroon te wonen. De huurprijs bedroeg in 1913 net 9 frank (€ 0,24). Dat was in die tijd erg veel geld.

De terugval

In de jaren ’60 kwam er stilaan concurrentie van andere bouwmaterialen, zoals beton. De aanmaak van bakstenen gebeurde meer en meer met machines. Maar voor de vele kleine baksteenfabrikanten waren die investeringen te duur. Gevolg; zij moesten hun deuren sluiten of gingen failliet. Vele schouwen werden gedynamiteerd, waardoor ze als kaartenhuisjes in mekaar stortten. Vandaag de dag zijn er nog maar een paar steenbakkerijen in werking.

Toerisme

De Rupelstreek heeft nadien moeilijke tijden moeten doorstaan. Vandaag de dag kan je het zware werkverleden nog opsnuiven in heel wat musea. De oude kleiputten hebben allang een andere bestemming gekregen: woonwijk, visputten, recreatiedomein…en soms een stortplaats. De geschiedenis van de Rupelstreek werd door Willy Vandersteen prachtig weergegeven in het volgende stripalbum van Suske & Wiske.

Wil je Rupelstreek bezoeken? Dat kan hoor. De links hieronder kunnen je alvast helpen!!

  • Website van de gemeente Boom

 





Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


*



Aardrijkskunde Aardbevingen
Aardplaten
Aarde
Aboriginals (Australië)
Biesbosch
Chinese Muur
Eskimo
Flora en Fauna van Antarctica
Heelal
Jungle
Jungle
Kometen en Meteorieten
Milieuvervuiling Curaçao
Mont Blanc
Noordzee
Rondreizen
Spratly Eilanden
Tropisch regenwoud
Vulkaan
Vulkanen
Weer
Weer

Beroepen
Advocaat
Apotheker
Architect
Boerderij (Boer)
Brandweer
Clowns
Dierenarts
Dierenarts
Dierenverzorger
Douane(smokkelen)
Goochelaar
IT'er
Interieurstyliste
Kinderopvang
Klussenier
Kok
Het Leger
Leraar
Loonwerker
Politie
Schoonheidsspecialiste
Stewardess
Tandarts
Tandarts
Timmerman
Uitvaartverzorger
Verpleging
Vertaalbureau

Dieren
Amerikaanse Stafford
Amerikaanse Zeearend
Apen
Apenheul
Bearded Collie
Beren
Bever
Bij
Bijen
Cavia
Cavia
Chinchilla
Degoe
Dierentuin
Dinosauriërs
Dolfijn
Dolfijnen
Duitse Herder
Dwerghamsters
Eekhoorn
Eenden
Emoe
Ezel
Fjordenpaard
Fret
Giraffe
Golden Retriever
Goudvis
Goudvis
Grijze Roodstaart Papegaai
Haaien
Hamerhaai
Dieren (vervolg)
Hamster
Hamsters
Herten
Honden
Ijsbeer
IJsberen
Inktvissen
Jack Russel
Kameleon
Kangoeroe
Katachtigen
Kat
Katten
Kikkers
Koe
Konijn
Konijnen
Krokodillen
Krokodillen
Lastdieren
Leeuw
Lieveheersbeestje
Lieveheersbeestje
Lynx
Lynxen
Mieren
Nertsen
Neushoorns
Olifant
Olifant (Kai Mook)
Orka
Paarden
Paarden
Paardenkliniek
Panda
Papegaaien
Pijlgifkikker
Pinguïns
Postduiven
Ratten en muizen
Regenworm
Schapen
Slakken
Spinnen
Stokstaartjes
Tijger
Toekan
Torenvalk
Uilen
Uilen
Zwijnen
Vlaamse Gaai
Vleermuizen
Vlinders
Vogelbekdier
Vogelspinnen
Vos
Walvis
Wandelende takken
Wespen
Wilde Konijn
Varkens
Wolf
Zebra
Zeehond
Zeehond
Zeepaardje
Zeeschildpad
Zeesterren
Zwarte weduwe
Eten en Drinken
Aardappel
Alcohol
Bier
Brood
Chocolade
Coca Cola
Drop
Frikadel
Frisdrank
IJs
Kaas
Kauwgom
Koffie
Koffie
Mosterd
Pinda
Snoep
Snoep
Suiker
Thee
Water
Zoethout
Zuivel

Feesten
Carnaval
Halloween
Halloween
De Kerstman
Koningsdag
Sinterklaas
Sinterklaas
Valentijnsdag
Vuurwerk

Geschiedenis
Apple
Auto
Auto
De 7 wereldwonderen
Dierentuin
Dinosauriërs
Eerste bewoners Nederland
Eerste Wereldoorlog
Ferrari
Fiets
Geld
Giethoorn
Glas
Heksen
Horloges
Hunebedden
Internet en televisie
Internet der dingen
Kastelen
Katten
Kinderarbeid
Kleding
Knikkeren
Mahadma Ghandi
Mode
Monster van Loch Ness
Motorfiets
Otzi de Gletsjermummie
Paspoort
Piramides
Piraten
Poep
Ruimtevaart
Slaven
Sluis bij Hengelo
Spyker(auto)
Steenbakkerij
Strips
Telefoon
Televisie
Theo van Gogh
Titanic
Toetanchamon
Trein
Trekker
Vikingen
Vuur
Vuurtoren
Watersnoodramp 1953
YouTube
Zwitsers zakmes
Gezondheid
ADHD
Aids
Albino
Alzheimer
Anorexia nervosa
Astma
Autisme
Baby's in het ziekenhuis
Beugel
Blindengeleidehonden
Donor
Doofheid
Dyslexie
Ebola
Epilepsie
Galstenen
Gebit
Gehandicapte kinderen
Gehandicapten
Gewicht
Hart- en vaatziekten
Hersenen
Kanker
Kanker
Kanker (werkstuk)
Kunstogen
Menselijk lichaam
Nierziekte
Oog
Ouder worden
Pest
Prematuur(te vroeg geboren)
Roken
Seksuele Voorlichting
Skelet
Slapen
Spijsvertering
Stem
Syndroom van Down
V.S.D
Virussen
Zonneziekte(EPP)
Zweten

Landen en Steden
Amerika
Amsterdam
Antarctica
Argentinië
Argentinië
Australië
Brazilië
Canada
China
Curaçao
Cyprus
Engeland
Frankrijk
Galápagos eilanden
Gran Canaria
Groot Brittannië
Indonesië
Italië
Italië
Japan
Kreta
Las Vegas
Las Vegas
Macau
Marokko
Monaco
Nederland
Nepal
New York
Nieuw Zeeland
Noorwegen
Oman
Oostenrijk
Overijssel
Paaseiland
Parijs
Portugal
Portugal
Rotterdam
Singapore
Spanje
Suriname
Terschelling
Tibet
Tilburg
Turkije
Vlieland
Zuid Afrika
Zwitserland
Bungalowparken Nederland
Personen / Personages
Adolf Hitler
Anne Frank
Barack Obama
Donald Duck
Francine Oomen
Justin Bieber
Koningin Juliana
Koningin Maxima
Mahatma Ghandi
Maradona
Martin Luther King
Max Verstappen
Nelson Mandela
Rembrandt
Rembrandt(2)
Steve Irwin
Vincent van Gogh
Walt Disney

Natuurkunde
Bliksem
Elektriciteit
School energiezuiniger maken
Vuur
Vuur
Windenergie
Windmolens
Zonne-energie

Overige
Alarmsysteem
Afvalverwerking
Autoproblemen
Baboesjka
Benzine
Bijgeloof
Bio-industrie
Bruggen
Cartridges
Circus Herman Renz
Cryptomunten
De Kameleon
De Kameleon(2)
Dierenmishandeling
Dijken
Doping in de sport
Drinkwater
Dromen
Drones
Drugs
Efteling
Elektrische Auto
Fulfillment
Games
Geld verdienen online
Geld besparen
Horoscopen
Iphone
Gevangenis
Goud
Hoe kom ik hoog in Google
Houthaard
Huren
Islam
Jeugdgevangenis
Kalk en kalkaanslag
De Kassa
Kerstpakketten
Kinderboekenweek
Kindermishandeling
Kindsoldaten
Kleding
Kleding bedrukken
Kleuren
Labyrint
Lenen
Lego
Lelijke Eend (Auto)
Liefde
Luchtballon
Luchtvervuiling
Make-up
Minecraft
Netflix
Make-up
Mode
Monstertrucks
De Optimist (Zeilboot)
Parfum
Printer
Pasadia Bibito Pin
Pesten
Piercings
Pokemon Go
Politiek
Racisme
Scheiden
Sim-Only
Skylanders
Smart Home
Stenen
Traplift
Tuinieren
Tv Box
Varkensboerderij
Vaststellingsovereenkomst
Vervoer
Vliegtuig
Vliegtuigen(werkstuk)
VPN
Verven
Wat is een webshop?
Wereldwinkel
Whatsapp
Zelfrijdende auto
Zomer
Muziek
Beethoven
Breakdance
Dansen
Dwarsfluit
Gitaar
Harmonieorkest
Hiphop
Keyboard
Orkest
Viool

1939 - 1945
Hitler
Anne Frank
Holocaust
Jehova’s Getuigen in WO2
Onderduiken
WO2
Tweede Wereldoorlog
Sporten
Ajax
Atletiek
Autoracen
AZ Alkmaar
Ballet
Basketbal
Bowlen
Dansen
Darten
Duiken
Duivensport
Elfstedentocht
FC Twente
Feyenoord
Formule 1
Handbal
Hockey
Judo
Klimmen
Majorette
Motorcross
Mountainbiken
Olympische Spelen
Paardrijles
Paardrijles en Verzorging
Poker
Postduiven
Rugby
SC Heerenveen
Schaatsen
Scouting
Scouting
Skaten
Skiën
Sportvissen
Tang Soo Do (vechtsport)
Tennis
Tour de France
Turnen
Turnen
Twirling
Voetbal
Yoga
Zeevissen

Spreekbeurt Engels
Earthquakes
Energy
Food

Organisaties
Amnesty International
Fair Trade
De Kindertelefoon
Kids Tegen Geweld
Organimal
Ronald McDonald Kinderfonds
Unicef
Sloppenwijken
Wereld Natuur Fonds
Zeehondencreche

Alle Spreekbeurtpakketen