Bijna jarig?
klik hier!



Home   De eerste bewoners van Nederland

De eerste bewoners van Nederland

default-thumbnail

1.De oudste vrouw van Nederland

1a Trijntje

Tekening steentijdIn november 1997 graven mensen bij Hardinxveld-Giessendam in Zuid-Holland een gat van tien meter diep. Ze zoeken naar sporen van mensen die lang geleden in Nederland gewoond hebben. Ze vinden een graf met het skelet van een vrouw die hier ongeveer 7000 jaar geleden geleefd heeft. Nooit werd er in Nederland zo’n skelet gevonden dat nog helemaal heel was. Toen hebben ze de vrouw een bijnaam gegeven: Trijntje.

Omdat ze is gevonden op een plaats waar de Betuwe-spoorlijn moet komen hebben ze haar deze naam gegeven. Ze was tussen de veertig en zestig jaar oud geworden. Tussen 5300 en 4700 voor Christus leefden op de plaats van de opgraving mensen op de oevers van de Rijn en de Maas.

 

1b Schatkamers

De grond is een soort schatkamer, vol met sporen van mensen die hier lang geleden leefden. Er liggen heel veel dingen, bijvoorbeeld potten en glazen. De mensen die dit bestuderen noemen we archeologen.

Dankzij hun werk weten we hoe de mensen in de prehistorie leefden. Dat is een tijd dat de mensen nog niet konden schrijven. Je kunt er alleen maar meer over te weten komen door dingen die we vinden.

2. Jagers en verzamelaars

2a Een woest land vol water

De oudste sporen van mensen in Nederland zijn gevonden in Limburg. Het zijn vuurstenen werktuigen van ongeveer 250.000 jaar geleden. Als je er met een andere steen tegenaan slaat springen er scherpe stukjes van af. De steen krijgt zo scherpe randen. De oudste bewoners gebruikten die scherpe vuurstenen als bijlen en messen.

Ze leefden van de jacht. Ze zochten voedsel in de natuur zoals wortels, noten, bessen en kruiden. De mensen leefden in kleine groepjes. Als er niet genoeg wild was om op te jagen pakten ze hun spullen en trokken ergens anders heen.

Ons land zag er in die tijd heel anders uit. Het meeste land stond toen onder water. Alleen de hogere zandgronden, in wat nu Noord-Brabant, Limburg, Twente en de Achterhoek is, staken boven het water uit.

3. Neanderthalers

3a IJskoude tijden

Reconstructie

Een aantal keren is een groot deel van de aarde een tijd bedekt geweest met een dikke laag ijs.

Zo’n periode wordt de ijstijd genoemd. In de op een na laatste ijstijd, die ongeveer 120.000 jaar geleden eindigden, werd de noordelijke helft van Nederland bedekt door een dikke laag ijs.

De koudste periode was zo’n 20.000 jaar geleden. Er was hier wel een onbewoonbare poolvlakte. Toen lagen de temperaturen ver onder de nul graden. De Neanderthalers zagen er heel anders uit dan ons: Hij had een laag voorhoofd met zware wenkbrauwen. In Nederland zijn nog nooit skeletten gevonden van Neanderthalers. Wel vuistbijlen die de Nederlanders 60.000 jaar geleden gebruikten. Daarom denken ze dat ze hier geleefd hebben. Er zijn ongeveer 60 voorwerpen gevonden van de Neanderthalers. De Neanderthalers gebruikte platte stenen met scherpe randen, krabbers, om dierenhuiden schoon te krabben.

Pezen of dunne veters gebruikten ze als draden. De Steentijd begint in Nederland met de tijd waarin de eerste gevonden stenen werktuigen werden gemaakt. De Steentijd duurde tot ongeveer 2.000 voor Christus. De Bronstijd duurde tot ongeveer 800 voor Christus.

De laatste periode van de prehistorie is de IJzertijd.

4. Leven op de toendra

4a Rendierjagers

De laatste ijstijd die geweest is duurde tot 10.000 voor Christus. Aan het einde van deze periode werd het hier warmer. Omstreeks 14.000 voor Christus kwamen er rendierjagers naar Nederland. Ze trokken achter rendierkuddes aan, die hier kwamen toen het warmer werd. Rendieren zijn een soort herten met geweien.
Klik op deze foto om verder te gaanZe komen nog steeds voor in streken in de noordpool. Van de huid van rendieren werden tenten en kleding van gemaakt. De jagers schoten met pijl en boog en een harpoen. Dat is een speer met een weerhaak.

4b Nomaden

Het kale toendralandschap veranderde in een gebied met bossen, vol berken en dennen. De Rendierjagers volgden de kudde rendieren. In de bossen leefden oerrunderen, elanden, edelherten, wilden zwijnen en bruine beren. Langs het water waren bevers, otters en watervogels te vinden. Het hele jaar jaagde ze op het wild. In de zomer leefden ze in kampen aan de zee en jaagden ze op zeehonden en zeevogels. Daarbij gebruikten ze bootjes die van boomstammen zijn gemaakt. Deze jagende en vissende mensen noemden we nomaden.

5. De eerste boeren in Limburg

5a Een vaste woonplaats

Het klimaat werd geschikt voor landbouw. Omstreeks 5000 voor Christus vestigden zich voor het eerst boeren in Nederland. Vooral in Zuid-Limburg langs de Maas vonden de boeren vruchtbare grond: löss. Deze was erg geschikt om voedsel op te verbouwen. De boeren kapten open plekken in het bos. Daarop bouwden ze hun boerderijen en legden ze hun akkers aan. De nieuwe bewoners verbouwden graansoorten, zoals tarwe, spelt, gerst en haver. Omdat er meestal voldoende voedsel was groeide de bevolking.

Sommige boeren maakten aardewerk potten.

bandkeramiek.jpg (76838 bytes)

De eerste landbouwers in ons land worden bandkeramiekers genoemd. Ze versierden hun aardewerk met bandvormige motieven.

5b. Boerderijen

Bandkeramiekers leefden in kleine dorpjes van meestal vijf tot zeven boerderijen. Daar woonden in totaal zo’n vijftig mensen in. Het grootste dorp dat gevonden is, lag op de plaats waar nu het dorp Elsloo is. Daar stonden zeventien boerderijen. Het waren grote, rechthoekige, eikenhouten boerderijen met een puntdak. Het leem, een soort klei, werd naast het huis weggegraven. In de kuilen die zo ontstonden werd later het afval ingegooid. Die afvalputten zijn nu de schatkamers voor archeologen.

6 Hoog en droog

6a Leven op de zandgronden

Omstreeks 3000 voor Christus vestigden zich boeren op de hogere zandgronden, in wat we nu Drenthe, Friesland, Groningen, Overijssel en Gelderland noemen. Daar konden ze wonen, voedsel verbouwen en veehouden zonder last te hebben van het water dat een groot deel van Nederland bedekte. De boeren hielden runderen, varkens, geiten en schapen en hadden ook honden. Hun gereedschappen waren gemaakt van steen, been en hout.
Tussen 3800 en 3300 voor Christus kwamen grote vuurstenen vooral uit de vuursteenmijnen in Zuid-Limburg.
Net als bandbekerkeramiekers danken ook deze boeren hun naam aan het aardewerk dat van hen gevonden is. De meest voorkomende pot had een trechtervormige opening. Daarom wordt dit volk Trechtervolk genoemd.

Waarom het trechtervolk daar soms hun doden in begroeven, weten we niet.

6b Hunebedden

Het trechtervolk is ook bekend onder een andere naam: Hunebedhouders. In Drenthe en in Groningen zijn nog 54 hunebedden bewaard gebleven.
De keien wegen soms tussen de 10.000 en 20.000 kilo. Het was een enorm karwei om een hunebed te bouwen zonder hulp van machines. Bij veel volken heeft steen als betekenis:
Het Eeuwige Leven. Op de grond voor het hunebed zijn resten van vuurstenen werktuigen gevonden en sporen van een vuurplek.

7. Kustbewoners

7a De Vlaardingencultuur

In het westen van Nederland was een smalle kuststrook. Daarachter lag een gebied dat vaak onder water stond. Zand, dat was aangevoerd door rivieren en de wind, had de kust hoger en breder gemaakt. Daardoor werd het gebied erachter beter beschermd tegen de zee.
De strandwallen en de oevers van rivieren waren geschikt om op te wonen. Mensen die zich vestigden hadden niet zo veel last van overstromingen.

7b Afval

Bij Vlaardingen werd eind jaren vijftig bij graafwerkzaamheden een oude nederzetting gevonden. De mensen van de Vlaardingencultuur woonden in huizen van 10 meter lang en 6 meter breed.
De bodem rond Vlaardingen bestaat uit klei en veen. Dat zijn grondsoorten waarin dingen goed bewaard blijven. Bij alle werkzaamheden gebruikten ze bijlen, speren, hamers en beitels van vuurstenen. Er werd bij Vlaardingen ook iets bijzonders gevonden: een doosje van berkenschors. Het doosje was gevuld met scherfjes van een pot. Het doosje werd gevonden vlak bij een berenschedel.

8. Terpen

8a Droge voeten

In Friesland en Groningen liggen terpen. Terpen zijn door mensen gemaakte heuvels. Ze werden gemaakt in een tijd dat er nog geen dijken waren. De zee overstroomde toen regelmatig de kust.

Om toch droog te wonen verhoogden de mensen de hoger gelegen stukken land met afval, mest of grond. Eerst stond elk huis apart op een heuveltje. Het zeewater kwam steeds hoger en de terpen worden dus ook steeds groter en hoger gemaakt.

 

 

8b Koeien in huis

kruikenDe boerderijen op de terp lagen in een cirkel. In het midden was een open plek. Waarschijnlijk was daar de markt waar de boeren hun producten verkochten. De terpbewoners leefden dan ook vooral van veeteelt. Maar ook maakten de terpbewoners van de botten dingen om mee te spelen.
De terpbewoners verbouwden graan en andere gewassen op hoger gelegen gronden. De lagere stukken stonden geregeld onder water. En de meeste gewassen kunnen niet tegen het zoute water.
De boerderijen waren ongeveer zes tot acht meter breed en soms ruim dertig meter lang. Aan de ene kant was een woongedeelte met in het midden een vuur. Aan de andere kant was een stal voor de koeien. Er was niet altijd een wand tussen de stal en de woonruimte.
Met de komst van de Romeinen veranderde er veel. Toen eindigde ook de prehistorie.

De Romeinen waren de eersten die schreven over de bewoners van Nederland.

 

 

 





    4 Reacties

    Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

    *



    Aardrijkskunde Aardbevingen
    Aardplaten
    Aarde
    Aboriginals (Australië)
    Biesbosch
    Chinese Muur
    Eskimo
    Flora en Fauna van Antarctica
    Heelal
    Jungle
    Jungle
    Kometen en Meteorieten
    Milieuvervuiling Curaçao
    Mont Blanc
    Noordzee
    Spratly Eilanden
    Tropisch regenwoud
    Vulkaan
    Vulkanen
    Weer
    Weer

    Beroepen
    Apotheker
    Architect
    Boerderij (Boer)
    Brandweer
    Clowns
    Dierenarts
    Dierenarts
    Dierenverzorger
    Douane(smokkelen)
    Goochelaar
    Kok
    Politie
    Schoonheidsspecialiste
    Stewardess
    Tandarts
    Tandarts
    Timmerman
    Uitvaartverzorger
    Verpleging

    Dieren
    Amerikaanse Stafford
    Amerikaanse Zeearend
    Apen
    Apenheul
    Bearded Collie
    Beren
    Bever
    Bij
    Bijen
    Cavia
    Cavia
    Chinchilla
    Degoe
    Dierentuin
    Dinosauriërs
    Dolfijn
    Dolfijnen
    Duitse Herder
    Dwerghamsters
    Eekhoorn
    Eenden
    Emoe
    Ezel
    Fjordenpaard
    Fret
    Giraffe
    Golden Retriever
    Goudvis
    Goudvis
    Grijze Roodstaart Papegaai
    Haaien
    Hamerhaai
    Dieren (vervolg)
    Hamster
    Hamsters
    Herten
    Honden
    Ijsbeer
    IJsberen
    Inktvissen
    Jack Russel
    Kameleon
    Kangoeroe
    Katachtigen
    Kat
    Katten
    Kikkers
    Koe
    Konijn
    Konijnen
    Krokodillen
    Krokodillen
    Lastdieren
    Leeuw
    Lieveheersbeestje
    Lieveheersbeestje
    Lynx
    Lynxen
    Mieren
    Nertsen
    Neushoorns
    Olifant
    Olifant (Kai Mook)
    Orka
    Paarden
    Paarden
    Paardenkliniek
    Panda
    Papegaaien
    Pijlgifkikker
    Pinguïns
    Postduiven
    Ratten en muizen
    Regenworm
    Schapen
    Slakken
    Spinnen
    Stokstaartjes
    Tijger
    Toekan
    Torenvalk
    Uilen
    Uilen
    Zwijnen
    Vlaamse Gaai
    Vleermuizen
    Vlinders
    Vogelbekdier
    Vogelspinnen
    Vos
    Walvis
    Wandelende takken
    Wespen
    Wilde Konijn
    Varkens
    Wolf
    Zebra
    Zeehond
    Zeehond
    Zeepaardje
    Zeeschildpad
    Zeesterren
    Zwarte weduwe
    Eten en Drinken
    Aardappel
    Alcohol
    Bier
    Brood
    Chocolade
    Coca Cola
    Drop
    Frikadel
    Frisdrank
    IJs
    Kaas
    Kauwgom
    Koffie
    Koffie
    Mosterd
    Pinda
    Snoep
    Snoep
    Suiker
    Thee
    Water
    Zoethout
    Zuivel

    Feesten
    Carnaval
    Halloween
    Halloween
    Koningsdag
    Sinterklaas
    Sinterklaas
    Valentijnsdag
    Vuurwerk

    Geschiedenis
    Apple
    Auto
    Auto
    De 7 wereldwonderen
    Dierentuin
    Dinosauriërs
    Eerste bewoners Nederland
    Eerste Wereldoorlog
    Ferrari
    Fiets
    Geld
    Giethoorn
    Glas
    Heksen
    Horloges
    Hunebedden
    Internet
    Kastelen
    Katten
    Kinderarbeid
    Knikkeren
    Mahadma Ghandi
    Mode
    Monster van Loch Ness
    Motorfiets
    Otzi de Gletsjermummie
    Paspoort
    Piramides
    Piraten
    Poep
    Ruimtevaart
    Slaven
    Sluis bij Hengelo
    Spyker(auto)
    Steenbakkerij
    Strips
    Telefoon
    Televisie
    Theo van Gogh
    Titanic
    Toetanchamon
    Trein
    Trekker
    Vikingen
    Vuur
    Vuurtoren
    Watersnoodramp 1953
    YouTube
    Zwitsers zakmes
    Gezondheid
    ADHD
    Aids
    Albino
    Alzheimer
    Anorexia nervosa
    Astma
    Autisme
    Baby's in het ziekenhuis
    Beugel
    Blindengeleidehonden
    Donor
    Doofheid
    Dyslexie
    Ebola
    Epilepsie
    Galstenen
    Gebit
    Gehandicapte kinderen
    Gehandicapten
    Gewicht
    Hart- en vaatziekten
    Hersenen
    Kanker
    Kanker
    Kanker (werkstuk)
    Kunstogen
    Menselijk lichaam
    Nierziekte
    Oog
    Pest
    Prematuur(te vroeg geboren)
    Roken
    Seksuele Voorlichting
    Skelet
    Slapen
    Spijsvertering
    Stem
    Syndroom van Down
    V.S.D
    Virussen
    Zonneziekte(EPP)
    Zweten

    Landen en Steden
    Amerika
    Amsterdam
    Antarctica
    Argentinië
    Argentinië
    Australië
    Brazilië
    Canada
    China
    Cyprus
    Engeland
    Frankrijk
    Galápagos eilanden
    Gran Canaria
    Groot Brittannië
    Indonesië
    Italië
    Italië
    Japan
    Kreta
    Las Vegas
    Marokko
    Monaco
    Nederland
    Nepal
    New York
    Nieuw Zeeland
    Noorwegen
    Oman
    Oostenrijk
    Overijssel
    Paaseiland
    Parijs
    Portugal
    Portugal
    Rotterdam
    Singapore
    Spanje
    Suriname
    Terschelling
    Tibet
    Turkije
    Vlieland
    Zuid Afrika
    Zwitserland
    Personen / Personages
    Adolf Hitler
    Anne Frank
    Barack Obama
    Donald Duck
    Francine Oomen
    Koningin Juliana
    Koningin Maxima
    Mahatma Ghandi
    Maradona
    Martin Luther King
    Max Verstappen
    Nelson Mandela
    Rembrandt
    Rembrandt(2)
    Steve Irwin

    Natuurkunde
    Bliksem
    Elektriciteit
    Vuur
    Vuur
    Windenergie
    Zonne-energie

    Overige
    Afvalverwerking
    Baboesjka
    Benzine
    Bijgeloof
    Bio-industrie
    Circus Herman Renz
    De Kameleon
    De Kameleon(2)
    Dierenmishandeling
    Doping in de sport
    Drinkwater
    Dromen
    Drugs
    Efteling
    Games
    Gevangenis
    Goud
    Hoe kom ik hoog in Google
    Islam
    Jeugdgevangenis
    Kalk en kalkaanslag
    Kinderboekenweek
    Kindermishandeling
    Kindsoldaten
    Kleuren
    Labyrint
    Lenen
    Lego
    Lelijke Eend (Auto)
    Liefde
    Luchtballon
    Luchtvervuiling
    Make-up
    Make-up
    Mode
    Monstertrucks
    De Optimist (Zeilboot)
    Parfum
    Pasadia Bibito Pin
    Pesten
    Piercings
    Racisme
    Scheiden
    Stenen
    Tuinieren
    Varkensboerderij
    Vervoer
    Vliegtuigen(werkstuk)
    Wereldwinkel
    Bungalowparken Nederland

    Muziek
    Beethoven
    Breakdance
    Dansen
    Dwarsfluit
    Gitaar
    Harmonieorkest
    Hiphop
    Keyboard
    Orkest
    Viool

    1939 - 1945
    Hitler
    Anne Frank
    Holocaust
    Jehova’s Getuigen in WO2
    Onderduiken
    WO2
    Tweede Wereldoorlog
    Sporten
    Ajax
    Atletiek
    Autoracen
    Ballet
    Basketbal
    Bowlen
    Dansen
    Darten
    Duiken
    Duivensport
    Elfstedentocht
    Handbal
    Hockey
    Judo
    Klimmen
    Majorette
    Motorcross
    Olympische Spelen
    Paardrijles
    Paardrijles en Verzorging
    Poker
    Postduiven
    Rugby
    Schaatsen
    Scouting
    Scouting
    Skaten
    Skiën
    Sportvissen
    Tang Soo Do (vechtsport)
    Tennis
    Tour de France
    Turnen
    Turnen
    Twirling
    Voetbal
    Yoga
    Zeevissen

    Spreekbeurt Engels
    Earthquakes
    Energy
    Food

    Organisaties
    Amnesty International
    Fair Trade
    De Kindertelefoon
    Kids Tegen Geweld
    Ronald McDonald Kinderfonds
    Unicef
    Sloppenwijken
    Wereld Natuur Fonds
    Zeehondencreche

    Organisaties met Eigen Spreekbeurt(pakket)
    Artsen Zonder Grenzen
    Asielzoekers
    Astma
    Blind en Slechtziend
    De Kindertelefoon
    Dokters van de Wereld
    Gehandicapte kids
    Het Colombinehuis
    Het Rode Kruis
    Kustwacht
    Roken
    Schildpaddensite
    Sterrenwacht
    Stichting Wakker Dier
    Traumahelikopter
    Unicef
    Vliegeren
    War Child
    WNF
    Dierenpark Emmen
    Alle Spreekbeurtpakketen